ĐỌC “DỐC NGUYỆT TRÀO SÔNG”

AN HẢI

Tác phẩm đăng trên Phụ trang Á Châu số 79 – tháng 9/1988

ĐỌC “DỐC NGUYỆT TRÀO SÔNG”

Bìa sách Dốc Nguyệt Trào Sông

Người đọc rất thích phần kết của Dốc Nguyệt Trào Sông. Điều này có thể thường tình vì linh hồn truyện ngắn thường nằm ở những câu cuối. Những câu văn mà tác giả truyện ngắn chờ đợi để đem lại người đọc một cảm xúc “sấm sét” sau những dồn nén bởi bố cục hạn chế của thể văn này. Nguyễn Từ Hanh thì không chỉ gây nghẹt thở ở phần kết mà còn làm ta hạnh phúc – hạnh phúc vì được nhìn thấy lẽ tất thắng của lý tưởng mà mình đang theo đuổi. Xuất hiện phần lớn và đều đặn trên các số báo Kháng Chiến, Dốc Nguyệt Trào Sông là bức quang phổ của rất nhiều khía cạnh đấu tranh toàn diện được phát xuất từ một điểm sáng chân lý: Sức mạnh dân tộc. Như những dòng sông mang hương hoa, mùi vị của đất trời chảy qua trước khi đổ vào biển rộng, mỗi truyện ngắn là một khám phá của những tình tiết mà tác giả đã dày công nghiên cứu, chọn lọc.

Từ cách làm diều 6 của chú bé Trọng đến cách cất rượu mơ của người Mèo, từ bài võ Thủy Long Chân Quyền đến mũi tiêu ám sát Phan Tri Phủ, món ẩm trà cầu kỳ của Vĩnh Xuyên Tiên Sinh đến xạ thuật thần sầu cuả Thân Bá Phúc và rất nhiều dữ kiện nữa đã không những nói lên kiến thức quảng bác mà còn chứng tỏ sự tìm hiểu cẩn thận của tác giả khi đầu tư vào việc xây dựng đề tài. Dốc Nguyệt Trào Sông là tập truyện với nghệ thuật xử dụng hư cấu rất thần tình. Sự xuất hiện của Điều Ngư Giác Hoàng Nhân Tông với BÀI KỆ NGOÀI KINH thuyết giảng Ngô Thời Nhậm, sự dẫn dắt LONG MÔN HIỆP KHÁCH đi về Lam Sơn của Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật hay mối tình truyền kiếp của Hoàng – Mai bên HỒ THAN THỞ, cái chết hiển linh của Dương Thị Hòa…

Nếu chỉ đứng trên một quan niệm duy lý cứng ngắc về thời gian, sinh mệnh, ta sẽ khó thông cảm với những đại ý của những truyện này, nhưng một khi đã hiểu Việt Sử là Tranh Đấu Sử, luân lưu trong dòng sử dân tộc là một sức mạnh toàn năng được tích lũy và truyền tự qua từng thế hệ để chiến thắng từng kẻ thù đến từ chuỗi nỗ lực không ngừng, không đoạn của những người đang sống hay đã chết cho tương lai đất nước, thì sự biện dẫn cái hư cấu này cũng chỉ là để kiên định niềm tin vào vận mệnh đất nước: đó là niềm tin vào hồn thiêng sông núi mà Nguyễn Từ Hanh đã đem lại gần gũi với người đọc. Thử đọc một đoạn trong phần kết của CHUYỆN DƯƠNG THỊ HÒA có thể làm điển hình cho nhân xét nêu trên: “Thuận nhìn lên trời tối thẫm mà nghĩ đến cuộc đấu tranh của dân mình. Chàng có toàn thể đồng bào, có anh em, chàng cũng có những người như nàng, dù đã chết mà vẫn không quên bổn phận. Thuận nhớ đến mẹ già, nhớ đến người cha đã mất gần 20 năm. Chàng nhớ đến ông bà nội và những người chàng chưa bao giờ gặp, từ muôn đời muôn kiếp trước. Thuận biết là tổ tiên của mình đã chiến đấu ra sao.

Dốc Nguyệt Trào Sông làm trỗi lên trong tâm hồn người đọc một ý thức trở về mãnh liệt, bởi lẽ ngòi bút của tác giả dù bay lượn trên từng không gian, làm sống lại các thời đại, dựng ra viễn ảnh và tạo hình cho mỗi nhân vật vẫn không bao giờ rời khỏi một hấp lực chung quyết: Tổ Quốc. Đôi mắt của Thái Bình bên góc trời Paris của một tấm lòng tiếp vận tận tụy, đến hơi thở cuối, bằng nghĩa cử trao gởi cao đẹp đã hướng dõi tia nhìn vĩnh cửu của nó về quê hương yêu dấu.

Bó Hoa Cúc Vàng, nén nhang thơm dâng lên bằng tấm lòng thành kính của những đoàn viên hải ngoại đã lay động và triệu thỉnh một anh lính trở về nhập cuộc cùng với muôn vạn hương hồn tổ tiên trong cuộc đấu tranh này. Họ đang đi tiếp con đường lão đã vạch ra, như muôn ngàn người trước lão, như muôn ngàn năm về trước. Họ đang đi lên như sóng. Họ đang vươn lên như những cánh chim trời để bay về chân Quốc Tổ. Ngắm lẵng hoa tươi tắn trước sóng, lão biết mình sẽ làm gì vào ngày đầu xuân…( LÃO GIÀ TRÊN ĐỒI CÚC) hay một Long Môn Hiệp Khách biết rời xa những hành động nghĩa hiệp cá nhân tìm về Kháng Chiến Lam Sơn để đấu tranh “đến nơi đến chốn”, hay một Hoàng Đình Kinh vào sinh ra tử, không xá vết thương thân, không hiếm mối thù riêng dìu dắt Mãng Thép tìm đến hung thủ để cùng lo việc đánh Tây… là những tấm gương yêu nước, dũng lược của người xưa mà tác giả Nguyễn Từ Hanh đã thiết tha gợi lại với những mong xóa bỏ bao định kiến, cố chấp hẹp hòi trong chúng ta vốn là nguyên nhân làm cản trở đấu tranh. Tuyệt nhiên người đọc không tìm thấy trong Dốc Nguyệt Trào Sông một ý tưởng sầu bi nào, tác phẩm ngoài giá trị văn chương còn có ý nghĩa của một vũ khí làm mạnh mẽ tâm hồn người đọc.

Ngay cả trong những câu chuyện tình yêu có nước mắt, nhớ thương, sinh ly tử biệt và đầy đủ những chất tố lãng mạn nhất vẫn hướng quyện vào mối tình thiêng liêng chung: khi thì kín đáo thâm trầm như một Hương Lan bay tỏa từ núi về đời, tỏ tình chàng để nàng thành nghĩa binh, khi thì dào dạt như một câu hát chuyển động mặt hồ của đôi lòng đi kháng chiến vì đã nhìn ra một kích thước khác của tình yêu. Chúng ta chưa quên là vào những năm 1930-1940, với âm mưu lãnh đạo văn nghệ, việt cộng đã tung ra chiêu bài gọi là lãng mạn cách mạng để dụ hoặc sự phản tỉnh đầy hấp tấp của một số văn nghệ sĩ tiền chiến lúc ấy đang còn chới với, ngụp lặn trong dòng văn chương lãng mạn Tây Phương. Từ đó về sau, người ta không còn tìm thấy trong văn học việt cộng một tình yêu đúng nghĩa, có chăng thì cũng bị bóp méo, chia năm xẻ bảy vì phải dâng Bác, dâng Đảng, nhà nước, chủ nghĩa… một cách máy móc và buồn cười.

Trong khi đó ở miền Nam Tự Do, rất nhiều văn nghệ sĩ vì mặc cảm, chán chường… đã tha hóa, tách bạch tình yêu ra khỏi những liên quan hệ trọng khác. Đề tài lãng mạn tràn ngập sách báo của một quốc gia chiến tranh đang phải đương đầu với giặc dữ quả là một thiếu sót lớn của nền văn học miền Nam trước đây. Chúng ta thỏa mãn khi đọc Nguyễn Từ Hanh. Tình yêu trong truyện của ông vút lên thành gió thành trăng nhưng thủy chung vẫn dốc xuống đổ trào trên những ngọn triều dâng để chỉ khi nào biết bơi thuyền trên sông vắng quê nhà, biết tìm về dân tộc ta mới nhận được một tình yêu như vậy. Nguyễn Từ Hanh không tưởng tượng suông. Ông viết từ sự thật và bằng những hình tượng văn học để làm đẹp những con người thật như Khiêm đang ngày đêm cặm cụi kiên trì với Đài Phát Thanh trong nước, như Tuân luôn luôn có mặt, luôn luôn vững chãi, người anh cả của Xứ Bộ Nhật Bản này nếu không có Dốc Nguyệt Trào Sông đến bao giờ ta mới biết được trong trái tim đấu tranh sắt thép chưa có lần lùi bước trước công tác đó đã một lần rỉ máu vì mối tình sớm lụy. Điều kỳ diệu là bài hát Hoài Cảm chưa quên ngày xưa và đời sống hoàn toàn hy sinh cho tổ quốc bây giờ đã cũng có trên một con người. Vì sao? Nếu không đọc Dốc Nguyệt Trào Sông ta khó lòng hiểu nổi. Cái gì còn lại trong tâm tư ta sau khi đọc xong tác phẩm: xúc động, nôn nao, phấn khởi… khó mà viết được – nhưng đối với tác giả Nguyễn Từ Hanh, điều mà ông mong đợi ở độc giả có lẽ rất đơn sơ, đó là: QUYẾT TÂM GIẢI PHÓNG VIỆT NAM.

Đông Kinh, Hạ 1988

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: