MÚA NÓN QUAI THAO

NGUYỄN HỮU NGỌC

Bài viết đăng trên Phụ trang Á Châu số 81 – tháng 11/1988

MÚA NÓN QUAI THAO

Em không nghe mùa thu
Lá thu rơi xào xạc
Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên lá vàng rơi
(Thơ Lưu Trọng Lư)

8/10

Đoàn xe buýt chạy êm, tốc độ vừa phải, cố gắng nuốt từng chặng đường dài của lộ trinh Tokyo – Nara để đưa những người trẻ thuộc nhiều quốc gia trên thế giới đến địa điểm trình diễn. Hôm ấy trời âm u, gió thổi mạnh khiến mây đen trên trời lồng lộn như con mãnh thú bị thương đang cố gắng vùng lên giành giật lại sự sống. Tin khí tượng tối hôm qua cho biết cơn bão số 24 đang tiến dần về vùng biển phía Nam Nhật Bản. Có lẽ đây là cơn bão cuối cùng của mùa bão năm nay. Dầu sao, là những người dang di chuyển về nơi gió bão, cơn bão này đã làm phiền chúng tôi không ít.

“Bên phải của quý vị là ngọn núi Phú Sĩ. Đây là một trong những tượng trung của dân tộc Nhật…”. Giọng nói của người hướng dẫn viên trong xe qua loa phóng thanh khiến gần 60 chiếc đầu chúng tôi quay về một phía. Chẳng thấy gì ngoài lớp mây mù giăng mắc, chúng tôi tiếp tục ồn ào bởi những nghi thức thông thường của một tập thể mới biết nhau, đó là tự giới thiệu tên, tuổi của mình, quốc gia cũng như thời gian ở Nhật. Đủ mọi quốc tịch có mặt trên chuyến xe: Mã Lai, Nam Dương, Việt Nam v.v… Về phía Việt Nam, thành phần gồm có 8 người: sáu cô thuộc đội múa Tokyo Phương Dung, Minh Phượng, Lệ Xuân, Kim Yến, Thanh Tâm, Phương Tâm; tôi và một người nữa trong trách vụ hướng dẫn. Đúng ra, chương trình còn được dự trù còn có sự đóng góp của ba đóa Hoàng Lan Kan-sai; đó là ba cháu Hồng Ân, Tường Vân, Khánh Ngọc, nhưng vì có quá nhiều quốc gia ghi tên tham dự, cùng nhiều trục trặc về phía Ban Tổ Chức nên cuối cùng, chúng tôi đành mất đi một dịp để Kanto-Kaisai hội ngộ. Thật là đáng tiếc, chúng tôi đành hẹn cùng ba cháu Ân-Vân-Ngọc một dịp gặp gỡ khác.

Nhận lời mời của Hội Du Học Sinh Quốc Tế, chúng tôi tới tham gia lần này với tư cách là các du học sinh; nhưng trên thực tế, người nhỏ tuổi nhất trong ban vũ là là một thiếu nữ, cô đã có mặt ở Nhật một khoảng thời gian gần gấp đôi thời gian cần thiết để hoàn thành chương trình của một bậc đại học.

Tiếng ồn ào trong xe cứ kéo dài mãi, tôi mơ màng nhìn ra bầu trời mây vẫn vũ bên ngoài khi mọi người đang bắt qua một chương trình sinh hoạt mới; đó là hát nhạc Karaoke. Lần đầu tiên được đi Narra, quê hương của loài nai, tượng Đại Phật, với mùa thu Momiji đỏ ối; tôi mang tâm trạng thật bình thản vì đâu cũng không phải quê hương mình. Đôi khi còn cảm thấy khó chịu vì chiếc xe chạy chậm quá so với những chiếc du lịch hay vận tải khác. Cứ điệu này, đến được Nara chắc tối!

  Buổi chiều, sau khi qua khỏi thành phố Nara được một đoạn, đoàn xe bắt đầu rời khỏi xa lộ cao tốc đê đi vào đường quốc lộ. Cảnh vật hai bên dường dưới ánh hoàng hôn có phủ một chút sương mù trông thật huyền ảo. Sinh hoạt trong xe lắng xuống không biết từ lúc nào. Sự mệt mỏi khiến mọi người đều nôn nóng mong mau đến địa điểm nghỉ lưng. Vậy mà, cũng phải mất mấy tiếng đồng hồ nữa, gần 11 giờ khuya chúng tôi mới lục tục chuyển đồ đạc vào một lữ quán dành cho học sinh, tọa lạc trên một khu đất cao của thành phố Nara cổ kính.

Đêm hôm ấy, sau chặng đường dài, tôi ngủ một giấc say sưa mặc dù trong phòng vẫn có người ra, kẻ vào và bên ngoài hành lang tiếng bước chân đi cứ nổi lên rầm rập. Được đi kiểu này vậy mà sướng, giá đừng mắc phải gần mười tiếng đồng hồ ngồi xe, tôi đã coi đây là dịp nghỉ xả hơi của mình. Tôi biết, khi tôi đi vào giấc ngủ, ở lầu trên nơi dành riêng cho phái nữ, các cô gái Việt Nam vẫn còn đang ủi quần áo, cũng như kiểm điểm lại từng bước chân đi, để chuẩn bị ngày mai bước lên sân khấu. Chúng tôi được cho biết là sân khấu rất lớn, loại lộ thiên, được xây dựng bên trong khu hội chợ Silk Road (Con Đường Tơ). Hội chợ quy tụ nhiều gian hàng của nhiều quốc gia cũng như quy tụ nhiều gian hàng xí nghiệp của Nhật Bản.

9/10

Sáng hôm sau, khi dừng chân tại nhà ăn lữ quán trong tiếng ồn ào muôn thủa, chúng tôi lại tất tả di chuyển đồ đạc lên xe buýt để đến địa điểm hội chợ. Trên đường đi, người hướng dẫn viên luôn miệng giới thiệu đến chúng tôi những di tích của Nara ở hai bên đường, lịch sử của tượng Đại Phật, phong tục cắt sừng nai, những câu chuyện thần thoại về thành phố Nara cổ. Quả thật, Nara rất đẹp. Sắc thái cổ kính còn bàng bạc khắp nơi dù đó đây, nhiều tòa nhà tân thời đã mọc lên san sát. Xe rẽ vào vùng công viên rộng lớn, ở đó chúng tôi bắt đầu thấy những chú nai đứng bình yên bên cạnh con người, ngỏn nghẻn ăn từng chiếc bánh đa nhỏ. Người từng đến đây rồi không nói làm gì, còn người mới đến lần đầu đều ngạc nhiên, chỉ trỏ đàn nai, la lối ầm ĩ. Phải nói, lúc đầu tôi cũng thấy thích thú, nhưng sau vài phút, tôi bình thản trở lại bởi lẽ đàn nai Nara thiếu sừng trông như người thiếu tóc và nai Nara lại quá dạn dĩ nên không còn vẻ ngơ ngác, ngây thơ như những chú nai trong bốn câu thơ bất hủ của Lưu Trọng Lư nữa.

Chạy một lát, xe buýt đưa chúng tôi vào khu vực hội chợ. Ở nơi đây nhiều mái lều to lớn vươn lên khỏi lùm cây, trông như cách cấu trúc của Ấn Độ. Tại một mái lều mang tên Big-pao; chúng tôi tập trung lại chờ nghe Ban Tổ Chức thông báo về thời gian cũng như thứ tự của từng quốc gia sẽ lên biểu diễn. Sau đó, khi các diễn viên đã đi về phòng trang điểm để chuẩn bị y phục thì bên ngoài, toán thiết bị âm thanh, ánh sáng cũng bắt đầu vào làm việc. Không mang một trách nhiệm rõ rệt nào, tôi đi rảo chung quanh hội trường dưới con nắng ban mai nhìn ngắm từng đoàn du khách đang tấp nập kéo vào khu vực hội chợ với tâm trạng thèm muốn. Người Nhật hạnh phúc quá. Những du khách Tây phương cũng vậy. Chẳng thấy ai mang chút ưu tư nào trên khuôn mặt. Nhất là mấy đứa trẻ nhỏ, chúng chạy tung tăng theo bước chân người lớn với đồ chơi, bánh kẹo trên tay như đang được sống trong thế giới thần thoại. Đi một lát thấy chán, tôi quay trở về hội trường. Ở đây, một người đang cầm micro để điều khiển buổi tổng đợt. Thời gian quá gấp rút, tôi thấy anh chàng cầm micro mặt nhăn la như quạ.

Mười một giờ sáng, một rừng người đã chen vai thích cánh ngồi trên những chiếc bục hình cánh cung vây quanh là chiếc sân khấu thật rộng. Bên ngoài, cảnh bị đã dang rộng hai tay để ngăn cản nhiều người khác đang muốn tìm đường vào bên trong với lí do đã hết chỗ. Xướng ngôn viên chính của chương trình gồm có hai người; một nữ người Ba Tây đang theo học năm thứ ba tại đại học Tokyo, và một nam người Mã Lai đang học về chuyên môn tại Ibaragi. Cả hai với cách trình bày Nhật ngữ, Anh ngữ, Mã Lai ngữ gẫy gọn đã mở màn cho chương trình bởi nhiều tràng pháo tay rộn rã. Tôi ngồi thu lu ở hàng ghế trên cùng với ba bốn chiếc máy ảnh trên tay do những người bạn Bangladesh nhờ chụp khi đến phiên họ trình diễn. Phải nói, đây là lần đầu tiên tôi được tham dự buổi văn nghệ có tính cách quốc tế như thế này.

Dù không phải là chuyên nghiệp nhưng ít nhiều các diễn viên cũng cho người xem thấy được nét tài hoa, điêu luyện của họ qua từng lời ca điệu múa. Năm ngoái, buổi trình diễn tương tự đã được tổ chức tại hội trường Nakano Hall. Lần ấy tôi không có cơ may tham dự, nhưng năm nay tôi thấy Ban Tổ Chức quả thực đã tốn rất nhiều công sức cũng như của cải để cho buổi trình diễn được thành công. Có thể nói, số lượng người ngồi xem đông hơn số dự trù của ban tổ chức. Họ là thị dân của Nara, hay họ từ khắp nơi vội vã đổ về cho kịp trước giờ hội chợ bế mạc. Sự thực, tôi vốn có thành kiến với cách ủng hộ bằng tiếng vỗ tay rất thiên vị của khán giả Nhật Bản. Nhưng trong lần này, sự ủng hộ của người Nhật qua tiếng vỗ tay của mọi quốc gia trình diễn có vẻ rất đồng đều, ai cũng được bình đẳng như nhau. Đôi khi, tôi có cảm tưởng tiếng vỗ tay là tiếng sóng. Từng tiết mục một đi qua thật chậm chạp. Tôi cứ nhấp nhỏm chờ đến phiên trình diễn của gà nhà nên công việc chụp hình hộ mấy ông bạn Bangladesh chỉ được làm quấy quá cho qua chuyện. Công bình mà nói thì mỗi dân tộc đều có nét độc đáo riêng cũng như tiết tấu mới lạ. Dân tộc Phi với điệu múa xạp rộn rã nhưng nhiều nguy hiểm; dân tộc Trung Hoa với khúc múa lụa ẻo lả, tạo cho người xem cảm giác bồng bềnh. Mã Lai có hoạt cảnh đám cưới về làng với tiếng trống rôm rả và y phục xinh tươi. Điệu múa Thái với bàn tay cong cong, ngả ngớn như ve vuốt người tình vô hình. Bangladesh với nhạc khí kỳ lạ và giọng ca lúc mạnh như bay bổng khỏi tầng may, lúc rền rĩ như đang gọi hồn người về từ cõi u linh mê điệu. Tôi ngồi xem và cố gắng ghi nhớ một cách khái quát vài nét chính của từng đặc thù qua mỗi tiết mục trình diễn.

Phải đến khi hai người xướng ngôn viên, bằng ba thứ tiếng khác nhau, giới thiệu đến tiết mục “Múa Nón Quai Thao” của Việt Nam và tiếng vỗ tay chào đón của khán giả vang lên, tôi mới biết là giây phút mình chờ đợi đã đến. Có một giòng máu chạy ngược theo sống lưng, tôi cảm thấy mình đã… “bốc”. Máy hình đã được chuẩn bị sẵn sàng. Mấy cái máy dư thừa khác, cái nào đeo được thì quàng vào vai, cái nào không đeo được thì gửi cho người bên cạnh. Giả như trong lúc tôi đang lăng xăng, có ai phiền hà gì thì tôi cũng coi bứa đi là xong chuyện. Ở trên sân khấu bây giờ, sáu cô gái Việt Nam trong chiếc áo tứ thân đang uốn mình qua lại theo điệu nhạc. Điệu múa này tôi đã được xem một lần trong dịp đại lễ Quốc Khánh hồi nửa năm về trước. Lúc đó, chung quanh toàn và Việt Nam nên tôi đã ngồi xem trong tâm trạng thưởng ngoạn. Bây giờ, khán giả không phải là người mình, lại diễn chung với toàn những người anh em có máu mặt. Tôi chỉ mong sao đừng có một sơ sẩy nào. Điệu vũ phải thành công vì tất cả đều cầu mong như vậy. Trên đường di chuyển kiếm vị trí tốt để chụp hình, tôi thấy vui vì mọi người đang xem chăm chú. Ở một nơi, có hai bà ngồi bàn tán ồn ào về chiếc nón quai thao mà các cô đang cầm tung tăng trên sân khấu. Chỉ một chiếc nón đã tạo nên vẻ nhu mì; cũng chiếc nón ấy, qua tình tiết của điệu múa đã biến sáu cô gái thành sáu bông hoa nhí nhảnh.

Sân khấu cũng biến thành đường hoa, chiếc nón trao nhau như trao luôn cả một hình ảnh dấu yêu của quê nhà. Tôi nhận ra rằng điệu múa của mình mang sắc thái êm đềm, tình tứ quá. Sắc thái này sẽ đóng góp cho buổi văn nghệ thêm một góc cạnh nghệ thuật khác, là yếu tố đưa đến sự thành công chung cho suốt buổi trình diễn.

Buổi chiều, chương trình được tiếp diễn bởi những đoàn ca múa dân tộc chuyên nghiệp của Nhật Bản, từ các tỉnh phía Bắc đổ về. Không bị ràng buộc trách nhiệm, tôi lang thang định tìm lối vào hội trường ngồi xem, không ngờ lại bị chặn lại vì lý do… hết chỗ. Từ đó, tôi cứ vật vờ ở hậu trường chờ hết giờ trình diễn để trở về lữ quán. Sáu cô ban vũ trong trạng thái chờ đợi, không biết làm gì lo chuẩn bị gom đồ đạc lại và dẫn nhau đi chụp hình chung với những người bạn nước khác. Buổi tối hôm đó, về tới lữ quán, tôi ngâm mình trong bồn nước nóng để xả đi những nhọc mệt của một ngày ngồi vêu vao. Sau đó tôi lại thả mình vào giấc ngủ say sưa, không mộng mị khí bên ngoài lobby của lữ quán, từng nhóm, từng cặp vẫn còn đang thơ thẩn ngồi nói chuyện với nhau bằng từng ngôn ngữ riêng của nước họ.

10/10

Ngày thứ ba của cuộc hành trình là ngày trở về lại Tokyo. Buổi sáng, sau khi ngủ dậy, mọi người lại kéo xuống nhà ăn nhận bữa sáng. Cũng vẫn khung cảnh tấp nập như buổi sáng hôm qua, nhóm này gọi nhóm kia í ơi. Nhận phần ăn rồi, cũng lại có vụ la lối rằng trong thức ăn có cả thịt lợn. Hóa ra, mấy anh chàng Mã Lai không được phép ăn thịt vì kiêng cữ gì đó trong phạm vi tôn giáo. Cuối cùng, họ đành ăn bánh mì không, uống cà phê với chút rau xà lách. Thật là những người kém may mắn, thức ăn có đấy không được ăn, trong khi bao nhiêu người cần ăn lại không ăn được. Tám giờ sáng, giã từ lữ quán. Bao nhiêu vật dụng đem theo giờ phải đem hết về. Ba chiếc xe nối đuôi nhau chạy về hướng hội chợ hôm qua, nơi chúng tôi đã đến trình diễn. Nhận vé vào cửa từ Ban Tổ Chức, chúng tôi lại mất một buổi sáng đi rong mặc dù trong thâm tâm, có người muốn được trở về Tokyo sớm giờ nào hay giờ đó.

Đường về, trời trong xanh, mây hiền lành. Cơn bão số 24 đã tan biến vào quãng không gian vô tận. Chẳng còn ai nghĩ gì đến cơn bão đã qua nên lại vô tư hát hò những bản nhạc Karaoke quen thuộc. Tại khúc đường kẹt, mọi người sốt ruột chờ thời khắc trôi qua theo từng vòng bánh xe chậm chạp. Biết có kịp xe điện cho người ở xa không? Đến khi lọt vào cùng ánh sáng muôn màu của thủ đô Tokyo, nhìn đồng hồ tay, vừa đúng 11h rưỡi đêm ngày mùng 10 tháng 10. Mọi người không ai kịp giã từ ai, vội vã chạy về hướng nhà ga Shinzuku để mong bắt kịp chuyến tàu chót.

Ba ngày trôi nổi đã qua. Đường khuya, tôi đạp xe về nhà, lòng nhẹ nhõm vì cảm giác vừa làm xong một công việc. Xe đạp lên dốc cầu ở một khúc sông gần nhà, tôi nhìn thấy mặt nước mệnh mông, sáng lấp lánh như tấm thảm thần bởi sự phản chiếu ánh sáng của những chùm đèn quảng cáo xanh đỏ. Đầu sông bên kia âm u, tím thẫm. Qua chỗ ngoặt là biển Thái Bình. Đường về quê nhà tuy xa nhưng tôi chợt thấy gần như trong gang tấc. Giờ này, trên suốt dải quê hương khốn khổ đó, bao nhiêu triệu dân mình đang sống ra sao? Cuộc sống mơ hồ, ảm đạm thế nào. Chẳng biết có mấy ai trong chúng ta để tâm suy nghĩ đến? Tôi nghĩ đến chuyến đi vừa qua. Ba ngày của một đời người! Sẽ chẳng là gì nếu ta đem so sánh với sự luân lưu triền miên của dòng sống. Một vũ khúc dân tộc! Cũng sẽ chẳng là gì trong chuyển động mạnh liệt của guồng máy xã hội. Nhưng khi nền văn hóa xứ mình được vinh danh trên sân khấu xứ người, những đóng góp nhỏ nhoi ấy phải đem lại cho mọi người chúng ta niềm vui to lớn. Niềm vui ấy chắc chắn sẽ góp phần làm ngắn lại đường về quê hương. Hai tuần sau, ngày 23 tháng 10, tại Hội quán văn hóa Kannai, sẽ có buổi văn nghệ do Tổng Bộ Tỵ Nạn tổ chức; ngày 30 tháng 10, tại Kanagawa Kem-min hall, có buổi văn nghệ do nhóm “We Love Asia” tổ chức và ngày 13 tháng 11 ở một hội quán văn hóa Saitama… Sáu cô gái Việt Nam sẽ lại lần lượt xuất hiện để đem lại cho chúng ta một tiếng nói. Tiếng nói góp phần vào sự hồi sinh của cả dân tộc về mọi phương diện dù rất nhỏ bé, khiêm nhường. Phần thưởng cao quý dành cho các cô chỉ có là tiếng vỗ tay vô tư của người thưởng ngoạn. Trong những tiếng vỗ tay vô tư đó, có cả tiếng vỗ tay của chúng ta: Những người đang bình tâm sống nơi phần đất tạm dung yên ổn này.

-NTH-

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: