SƠ LƯỢC VỀ ĐẶC TẬP “40 NĂM VĂN HỌC VIỆT NAM TẠI NHẬT”

Hoàn Cảnh, Mục Đích Ra Đời

Cộng đồng người Việt tại Nhật đã có từ khá lâu, không kể các vị tiền bối trong phong trào Đông Du đầu thế kỷ XX, còn có khoảng 700 du học sinh Việt Nam tiếp tục ở lại Nhật sau năm 1975, và có khoảng 10,000 người tị nạn cộng sản được chính phủ Nhật cho định cư tại Nhật sau năm 1975. Thêm vào đó, trong những năm gần đây, lượng du học sinh và lao động ngắn hạn dưới hình thức thực tập và tu nghiệp tăng đột biến. Tổng cộng đã có xấp xỉ 300,000 người Việt tại Nhật trong thời điểm hiện tại. Một cộng đồng đông đảo, có bề dày về cả thời gian cư ngụ và nhân số như thế, thì không gian văn hóa tinh thần chắc chắn không thể tầm thường. Tuy nhiên, do hoàn cảnh xã hội thay đổi, một sự đứt gãy truyền thông trầm trọng đã xảy ra giữa các thế hệ người Việt ở Nhật.

Giới trẻ mới đến không biết gì về các tiền bối; những người đi trước muốn trao truyền lại ngọn lửa cho đàn hậu bối cũng loay hoay… Trong hoàn cảnh đó, quyển đặc tập “40 NĂM VĂN HỌC VIỆT NAM TẠI NHẬT” đã được ra đời, khởi đầu từ một nhóm nhỏ chủ trương gồm ba thế hệ: du học trước 1975, tị nạn sau 1975 và thế hệ du học mới qua vài năm gần đây. Đây là nỗ lực để tái lập lại sự truyền thông giữa các thế hệ, một mặt, để tưởng nhớ những người đã ra đi, nhưng mặt khác cũng chính là để hun đúc động viên tinh thần cho những người ở lại không phân biệt tuổi tác xuất thân, tuy kiều cư hải ngoại nhưng trái tim luôn đau đáu hướng về tổ quốc. Ngõ hầu, tái khẳng định lại giá trị văn hóa tinh thần của người Việt tại Nhật nói chung, và đặc biệt là giá trị của dòng văn học đấu tranh vì sự tự do dân chủ cho quê hương, dù qua bao nhiêu năm vẫn không hề mai một.

Một buổi làm việc của Hiệp Hội Người Việt Tại Nhật mấy mươi năm trước. Người đang nghe điện thoại là cụ Vũ Văn Cầu, hội trưởng tiên khởi của Hiệp Hội.

Nội Dung Đặc Tập

Thiết kế bìa của đặc tập “40 Năm Văn Học Việt Nam Tại Nhật”

Đặc tập gồm tổng cộng 785 trang, được chia làm bảy chương. Chương khởi đầu là lược sử những bước thăng trầm của cộng đồng người Việt tại Nhật, từ nguồn tư liệu dồi dào và chi tiết đã được ghi chép cẩn thận chỉn chu từ ngày đầu. Chương II giới thiệu về quá trình từ nhà xuất bản Nam Nghệ Xã của những sinh viên du học trước 1975 cho đến sự ra đời của nhà xuất bản Nam Nghệ Tân Xã là sự kết hợp của mấy thế hệ. Ở chương III, độc giả sẽ có dịp đọc lại những bản văn đã từng xuất bản nhiều chục năm trước tại Nhật, được dịp nhìn thấy lại những cái tên thân thương: Lê Thiệp, Vy Anh – Hổ Cáp, Anh Thuần, Ngô Văn… và sẽ ít nhiều có cảm giác sống lại những ngày rực lửa của phong trào đấu tranh của người Việt tại Nhật qua các ấn phẩm báo chí tưởng như mới vừa in ấn hôm qua hay cảm giác nhẹ nhàng sâu lắng của những phóng sự đời thường mới đó mà đã mấy mươi năm.

Nhà văn Lê Thiệp (bìa trái) và thầy Thích Trí Hiền (ngồi giữa) trong một buổi tuyệt thực phản đối độc tài và đòi tự do dân chủ cho tổ quốc tại Nhật Bản. Chi tiết xin đón xem trong đặc tập.

Trong phần tưởng niệm, những lời tưởng nhớ đẫm tình có lẽ khiến chúng ta ít nhiều xúc động, còn đâu nữa hình bóng xưa, của những con người mà cuộc đời đẹp như huyền thoại: nào cụ Vũ Văn Cầu hội trưởng tiên khởi của Hiệp Hội Người Việt Tại Nhật, nào Ngô Chí Dũng đội trời đạp đất chẳng ngại vào rừng gươm biển lửa, nào Y Yên văn tài lai láng và nhiệt tâm với cộng đồng, nào Âu Minh Dũng cả đời cô độc sống cho trọn lý tưởng vì tổ quốc… Độc giả cũng sẽ có dịp điểm lại một vòng truyền thông và văn nghệ người Việt tại Nhật mấy mươi năm qua một bài biên khảo khá công phu.

Kế tiếp ở chương IV, độc giả sẽ có thể điểm sơ qua một vòng những tác phẩm người Việt viết về Nhật Bản. Hình ảnh về đát nước và con người Nhật Bản được diễn tả sinh động và đặc sắc qua các bài tùy bút tuyệt diệu: nét đẹp của quốc kỹ Sumo, cái thú hanami mỗi độ xuân về, tết Nhật đầy màu sắc, những cảm nhận và phân tích sâu sắc về văn học Nhật đương đại,  tinh thần samurai độc đáo của người Nhật sau thảm họa động đất sóng thần, câu chuyện về người lính Nhật còn lưu lạc ở rừng núi từ sau thế chiến II, về ẩm thực truyền thống Nhật – một di sản phi vật thể của nhân loại đã được UNESCO công nhận, những phân tích và lý giải về niên hiệu Lệnh Hòa… Chắc chắn độc giả sẽ có thêm nhiều dữ kiện độc đáo qua các góc nhìn khác và mới mẻ.

Ở chương V, đặc tập đã tập hợp được rất nhiều tác phẩm văn thơ của người Việt đương đại, đủ mọi lứa tuổi và nghề nghiệp, từ du học sinh đến giáo sư đại học, từ tu nghiệp sinh đến ủy viên nghiệp đoàn, từ người đi làm đến linh mục tu sĩ… tất cả cùng xuất hiện hài hòa và tươi mới. Trong chương này độc giả sẽ có dịp gặp gỡ nhiều cây bút vừa xuất hiện trên văn đàn, có dịp đọc nhiều thể loại văn thơ đáng đọc. Những câu chuyện đời lính của nhà văn Nguyễn Văn Mong sẽ đưa người đọc về thời binh lửa với những cảm xúc ngổn ngang của trai thời loạn. Người đọc cũng sẽ vui cười thú vị với những ký sự đường phố của anh chàng “playboy” Huy Nguyễn với những mánh lới pachinko theo điệu nhạc. Và còn rất nhiều điều thú vị đang chờ đón độc giả trong chương này.

Chương VI chứa bài vở của những tác giả người Việt khắp nơi trên thế giới, những văn hữu có ít nhiều nợ duyên với Nhật Bản. Nơi này có hồi ký về chuyến vượt biên kinh hoàng sóng gió, có kỷ niệm về những bản tình ca Nhật Bản thời sinh viên và tình yêu những năm son trẻ, có phóng sự về Tổng y viện Duy Tân và cuộc chiến, có bài bút ký Một Thoáng Phù Tang công phu và đặc sắc.

Chương VII là lời kết, tuy nhiên không phải để kết mà để mở lại một cánh cửa, cùng đắp tiếp một con đường, cánh cửa của lâu đài văn hóa Việt tại hải ngoại, con đường đi tới ngày đất nước không còn độc tài, trăm triệu đồng bào đều được thái hòa thịnh vượng.

Cảm tưởng về buổi vận động gây quỹ ngày 15-6-2019: TẤM CHÂN TÌNH CHO NHAU

Mặc cho trời mưa lê thê từ sáng, hội trường nơi tổ chức buổi giới thiệu quyển sách Đặc Tập “40 NĂM VĂN HỌC VIỆT NAM TẠI NHẬT” đông kín người, ngoải trời mưa hơi nước lạnh, trong phòng ấm tình người, câu hỏi tiếng chào vang rộn rả khắp nơi, thay giày mang đôi dép スリッバー(Slippers ), khoe vớ đẹp. Buổi lễ được Hiệp Hội Người Việt Tại Nhật giúp đở tổ chức chí tình. Anh Vũ Đăng Khuê – member ichi của nhóm, chào người này chưa bắt tay vội tới đứng bên Vợ thanh mai trúc mã. Chúng tôi chào Anh Cả xong, bắt tay ấm mềm của anh Quang, chồng Tuyết Phụng, nhìn Tuyết Phụng ca sĩ giúp vui hôm nay trẻ đẹp tuổi chừng 40 thì Anh khoảng 36, trẻ thật, Anh phụ trách phần âm thanh, tuyệt vời, điềm tĩnh chuyên môn.

Sau những tiếng tự mình hài hước đếm một hai tới giờ, anh Vũ Đăng Khuê tường trình về sự kết hợp của nhóm, thao thức lo toan, những giúp đỡ khích lệ của nhiều Ân Nhân tại Nhật cũng như tại các nước, để giờ đây quyển Đặc Tặp được in xong đang lênh đênh trên tàu tới Nhật, bây giờ chỉ có nhanh một số cuốn để ra mắt, thay mặt nhóm cám ơn, cũng hân hoan chào đón những thân tình bất kể mưa gió có mặt hôm nay. Tiếp theo giới thiệu người trẻ nhất và nhiệt huyết – Nhà văn Lê Hoàng Hải, tươi cười tự hào lược thuật nội dung quyển sách, 7 chương 793 trang, 79 với hơn 50 tác giả, có những người đã vĩnh biệt rời xa trần thế, từ Đông Du của Chí Sĩ Phan Bội Châu, tiếp nối lớp sinh viên du học trước 1975, không khuất phục bạo quyền đấu tranh, vì Quê Hương quên mình; tới những thuyền nhân tỵ nạn, chín chết một sống, và bây giờ thế hệ mới thanh niên du học hay đi làm, trang trọng giới thiệu 5 Anh Em của nhóm. Anh đầu đàn quyền uy nổ lực: “Như thế Anh Em cho ý kiến nhé!”. Người thứ hai nguyên gốc ‘Nhảy Dù cố gắng’ Nguyễn Văn Mong: “Với áo hoa ta tung hành rừng sâu, trại Hoàng Hoa tung gió cánh hoa Dù”. Nguyễn Thế Huy tay đàn miệng nói thứ ba, hết tâm giúp đở Các Em về đời sống tại Nhật. Năng động là người thứ tư Kiều Trung Hiếu, hôm nay chạy xuôi chạy ngược cùng Vợ và Cô Hằng lo phần ẩm thực. Thứ năm trẻ nhất của nhóm Lê Hoàng Hải, và thêm 2 người trẻ cộng tác thức đêm dậy sớm đánh máy trình bày: Vũ Hoàng Linh và cô gái xinh xinh Nguyễn Thuỳ Linh.

Anh Khanh Hội Trưởng Hiệp Hội khai mạc, không chỉ nói còn hát: Trời mưa thì mặc trời mưa , thương nhau góp sức cho vừa lòng nhau. Anh Mỹ Tuấn phong độ chia sẻ về những hướng sắp tới của Hiệp Hội, trại hè tháng 8, thể thao. Anh Phạm Đức Kiên nói về tiến trình hình thành phát triển của nhà xuất bản Nam Nghệ Xã, thật vui mừng chúc Nam Nghệ Tân Xã thành công, phát huy văn hoá dân tộc.

Anh Vũ Đăng Khuê nhường cho tuổi trẻ Lê Hoàng Hải khai ấn, đóng dấu. Ấn bẳng đá cẩm thạch màu xanh, do chính Hoàng Hải khắc trên hình Rồng, dưới “Nam Nghệ Tân Xã”, và năm Anh Em cùng ký tên vào ấn bản đầu tiên. Anh Khuê phấn khởi: “Chưa đâu có, không có ở đâu được như thế này!”

Nâng ly trong niềm vui, những món ăn ngon của chị Ngọc và cô Hằng, mồ hôi trên trán, nụ cười trên đôi môi: heo rừng kho nước dừa, phá lấu sa tế, bánh bèo Huế tép mỡ béo giòn, nước mắm ngon vị mắm nêm, xôi gà nấu khéo, gỏi mít xúc ăn với bánh tráng, thêm món chè Thái tráng miệng, nước đủ loại, bia do Anh Quốc chuẩn bị. Xin thay mặt nhóm nhắc lại bằng tấm lòng biết ơn.

Phần Văn Nghệ giúp vui với 3 tiếng hát ngọt như đường cát: chị Tuyết Hương, Tuyết Phụng, Quỳnh Châu, thêm giọng ca Hồ Nam, tự tin hát hay tuyệt đỉnh.

Đèn vụt tắt, Anh Vũ Đăng Khuê và vợ đẹp đôi bên nhau: Em bên mình Anh, thổi nến mừng ba mươi năm thành hôn, khi Em hát có Anh vỗ tay, trăm năm hạnh phúc. Có những người nhiệt tâm vì cộng đồng: anh Bửu, anh Viễn, chị Đặng Diệu Tuyết, cũng như sự có mặt của anh Đỗ Thông Minh – học giả tài năng lâu năm tại Nhật; một người không thể không nhắc tới anh Viễn, băng rôn do anh vẽ tay.

Trời vẫn còn mưa, buổi ra mắt và giới thiệu Đặc Tập thành công tốt đẹp với sự ủng hộ nhiệt tình. Cám ơn Anh Chị Em bên Hiệp Hội Người Việt tại Nhật, sách sẽ có, mong mọi người tiếp sức ủng hộ. Buổi lễ cũng được live stream trên trang facebook của Hiệp Hội. Riêng tôi xin cám ơn anh Đại đã lo cho chỗ ngủ đêm, những bạn trẻ trên đường đi: Lê Đạt và Trần Vũ Lâm, luôn miệng động viên: “Gần tới rồi Chú!”. Đi tiếp và tiếp đi nữa.

Miyagi ngày 19 tháng 6 năm 2019

Nguyễn Văn Mong

Lay out concept của bìa sách “40 Năm Văn Học Việt Nam Tại Nhật”

Bản thiết kế bìa sách trên máy tính

Nay vâng lời các sếp lên thưa chuyện với quý khách về mấy chuyện bên lề của quá trình biên soạn sách. Mình có dịp thưa lại ý nghĩa nội dung thiết kế bìa sách. Nổi trên bìa trước là bản đồ Việt Nam với hai quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa, đảo Phú Quốc và nếu tinh mắt thì thấy cả Côn Đảo. Chìm dưới phía sau bản đồ là hình mặt trống đồng Đông Sơn, tượng trưng nền minh triết ngàn năm tiền Bắc thuộc lần thứ nhất. Nền minh triết này đã từng bá chủ vùng trời Lĩnh Nam bao la, chế ra lịch pháp Can Chi, chữ viết tượng hình và kỹ thuật chế tác đồ đồng đi trước thời đại. Nhắc nhở cho các thế hệ sau dù kiều cư đất khách nhưng nguồn cội vẫn hết sức đáng tự hào.

Mặt sau là hình con thuyền và đoàn người đang chung tay chèo chống, trên cao là chim Lạc bay, chìm dưới lớp sau là bản đồ Nhật và biểu tượng mặt trời tròn quen thuộc. Hai bìa trước sau là hai design riêng biệt, nhưng khi lật ra thành một chỉnh thể, thì ta thấy chim Lạc và đoàn người đang hướng về phía tay phải, nơi có hình bản đồ tổ quốc.

Con số 40 được in màu trắng nổi bật với những texture nứt nẻ, như bia đá mỏi mòn rạn nứt vì dấu thời gian. 40 là huyền số theo văn hoá Semit, tượng trưng cho khái niệm nhiều. Nhiều năm, 800 trang sách, không nhiều không ít. Con thuyền và đoàn người hướng về cố quốc, đi qua độ dày gáy sách cũng giống như đi qua chiều dài lịch sử. Cùng chung tay chèo, gió Nam thổi căng buồm, lạc quan chèo chống tới ngày cập bến.

Ấn phẩm đầu tiên: “40 Năm Văn Học Việt Nam Tại Nhật”

Sách được in tại Taiwan, với hình thức giấy nhẹ và bìa cứng, size A5, độ dày 793 trang, với tổng cộng 79 bài viết và trên 50 tác giả từ Nhật Bản và khắp nơi trên thế giới.

Thể loại trong sách rất phong phú, từ các tư liệu báo chí và văn chương của mấy mươi năm trước cho đến dòng chảy văn học hiện đại của người Việt tại Nhật và các tác giả khách mời từ khắp nơi trên thế giới.

Giá sách khi phát hành là 30 USD đã bao gồm phí vận chuyển.

Mọi chi tiết xin liên hệ email: bbt@namnghetanxa.com